Ανταπόκρισή από το φεστιβάλ του Τορόντο Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος (σε συνεργασία με τον Παναγιώτη Γάκη)

Εγκαταλείποντας το φεστιβάλ του Τορόντο αισθάνεσαι πάντα μια κάποια μελαγχολία. Ο φιλόξενος φεστιβαλικός Καναδάς που στεγάζει το κινηματογραφικό γεγονός του Σεπτεμβρίου έχει υποστεί τις συνέπειες τις γιγάντωσης με αποτέλεσμα όλα τα θετικά του να ενδέχεται να ερμηνευτούν και από την ανάποδη.

Πριν περίπου 5 χρόνια, η μετακίνηση του TIFF από την περιοχή bloor/yonge στα οικοδομικά τετράγωνα osgoodge/saint andrew δεν ήταν μια κίνηση ισχύος αλλά ένα ηχηρό μήνυμα σε όσους πίστευαν ότι ο θεσμός κερδίζει χρόνο με χρόνο παράταση ζωής. Το κτήριο του TIFF LIGHTBELL στην δυτική King, πέρα από έδρα ενός υπερμοντέρνου κινηματογραφικού πολυχώρου, έγινε το σύμβολο του εδραιωμένου θεσμού που ήρθε για να μείνει και να διδάξει νέες γενιές την 7η τέχνη. Χρειάστηκε μόλις ένας χρόνος ώστε ο μέχρι τότε ιστορικός κινηματογράφος cumberland, που μέχρι τότε φιλοξενούσε τις art house επιλογές του φεστιβάλ, για να κατεβάσει ρολά.

Ο σταθερά αυξανόμενος ανταγωνισμός ενός φεστιβάλ που ήδη κατείχε την τέταρτη θέση στον φεστιβαλικό χάρτη *(μετά τη Βενετία, το Βερολίνο και φυσικά τις Κάννες) οδήγησε σε μια σειρά από επιλογές που αύξησαν την κινηματογραφική αίγλη του αλλά το έκαναν να χάσει ένα μέρος από την ομορφιά και την αγνότητα του.

Οι εύστοχες επιλογές της ομάδας διαλογής των ταινιών που συμμετείχαν στο φεστιβάλ, με στατιστικά στοιχεία της τελευταίας δεκαετίας, χάρισαν ένα ποσοστό της τάξης του 90% στη συμμετοχή της Οσκαρικής βράβευσης της χρονιάς στον φεστιβαλικό προγραμματισμό *(με εξαίρεση τη χρονιά που η ταινία του Ινιάριτου Birdman, από τη Βενετία πήγε κατευθείαν στο φεστιβάλ Νέας Υόρκης). Αυτό το γεγονός όμως άναψε τον πόλεμο των δύο φεστιβάλ με αποτέλεσμα η ανταγωνιστική διάθεση για την πρωτιά να γεμίζει το φεστιβάλ του Τορόντο με πρεμιέρες που δύσκολα κάποιος μπορεί να παρακολουθήσει το σύνολό τους. Ιδιαίτερα το πρώτο τετραήμερο το μπαράζ προβολών δεν επιτρέπει σε κανέναν να αφομοιώσει τις πληροφορίες και να απολαύσει τις ταινίες όπως θα άρμοζε σε ένα σινεφίλ.

Οι καλλιτέχνες που κυκλοφορούσαν ανέμελοι στους δρόμους πια δεν μπορούν να περάσουν ένα οικοδομικό τετράγωνο χωρίς συνοδεία. Οι ένθερμοι υποστηρικτές καλλιτεχνικών ομαδικών εργασιών με έδρα τους το Τορόντο, συρρέουν κατά κοπάδια από το ένα κόκκινο χαλί στο άλλο, τώρα πια με συνοδεία ατόμων που δεν τους αφορά το καλλιτεχνικό προϊόν που θα δουν αλλά τον καλλιτέχνη που θα διαβεί το κόκκινο χαλί. Από δημοσιογραφικής ματιάς, κανένας δημοσιογράφος που θέλει να καλύψει ειδησεογραφικά το φεστιβάλ, δεν δύναται να παρακολουθήσει ολόκληρη ταινία για να είναι συνεπής στο ρυθμό της επικαιρότητας. Σε επίπεδο δε ουσιαστικής κάλυψης, προτεραιότητα δίνεται στα Αμερικανικά και Καναδικά μέσα, κάνοντας αρκετές φορές την εμπειρία του κόκκινου χαλιού μη εποικοδομητική ως προς το αποτέλεσμα.

Το Τορόντο συνεχίζει να μας αρέσει γιατί παραμένει το φεστιβάλ πασπαρτού: Εκεί μπορείς να δεις όσες βραβευμένες ταινίες έχασες σε άλλα φεστιβάλ καθώς και όλες όσες ταινίες θα συζητηθούν την Οσκαρική περίοδο. Κάπου όμως τρέχοντας με ανταγωνισμό πρωταθλητή, ξέχασε ότι σημασία στην τέχνη έχει μόνο το ταξίδι και όχι το μετάλλιο κατ ανάγκη. Βέβαια τα παραμύθια ακόμα θέλουν το happy ending να ηγείται της πλοκής, χωρίς πάντα αυτό να είναι και το ορθό. Καλώς ή κακώς η κινηματογραφική βιομηχανία είναι ένα bed time story που ξοδεύει πολύ χρόνο σε μελέτες για να μάθει αν το κοινό θέλει το δράκο νεκρό και τη βασίλισσα στα ναρκωτικά να κλαίει το βασιλόπουλο που την παράτησε και το έσκασε με τον ιπποκόμο.

Βάζοντας αυτές τις μπερδεμένες μου σκέψεις στο νοητό χαρτί με τις ηλεκτρονικές ψηφίδες, εύχομαι τα μικρά πταίσματα που έκαναν τη ματιά μου ακόμα πιο κριτική φέτος, να διορθωθούν κατά τα παραδείγματα που παρελθόντος και το TIFF να μην χρειαστεί ποτέ άλλοτε να αμφισβητηθεί γιατί καλώς ή κακώς ήταν είναι και θα είναι από τα φεστιβάλ της καρδιάς μας.

(Οι παρουσιάσεις του φεστιβάλ μπόρεσαν να πραγματοποιηθούν σε συνεργασία με τα υποστηρικτικά προγράμματα ενίσχυσης του TIFF)

Ευχαριστούμε τον Αλέξανδρο Ρωμανό Λιζάρδο για την ευγενική παραχώρηση του κειμένου του.