Σκηνοθεσία: Γούντι Άλεν
Σενάριο: Γούντι Άλεν, Μάρσαλ Μπρίκμαν
Πρωταγωνιστούν: Γούντι Άλεν, Νταϊάν Κίτον, Τόνι Ρόμπερτς, Κάρολ Κέιν, Πολ Σάιμον, Σέλεϊ Ντιβάλ, Κρίστοφερ Γουόκεν, Κολίν Ντιούχαρστ.
Διάρκεια: 93’
Διανομή: New Star
Ο Άλβι Σίνγκερ, ένας νευρωτικός stand-up κωμικός που έχει εμμονή με το θάνατο, γνωρίζει κι ερωτεύεται την Άνι Χολ, μια γλυκιά εκκολαπτόμενη τραγουδίστρια με αρκετά χαμηλή αυτοεκτίμηση. Μέσα από τη σχέση τους ο Άλβι θα βοηθήσει την Άνι να βρει το δρόμο της στο χώρο της showbiz, κάποια στιγμή ωστόσο εκείνη θα αποφασίσει ότι της ταιριάζει καλύτερα η Καλιφόρνια και θα του ζητήσει να χωρίσουνε…
Ό,τι πιο κοντινό σε αυτοβιογραφία έχει παρουσιάσει ποτέ ο Γούντι Άλεν, ο «Νευρικός Εραστής» αποτελεί μέχρι σήμερα την κορυφαία στιγμή της φιλμογραφίας του, χωρίς καν να υπολογίσουμε τα δεκάδες βραβεία που απέσπασε, συμπεριλαμβανομένων και τεσσάρων βασικών Όσκαρ (Καλύτερης Ταινίας, Σκηνοθεσίας, Ά Γυναικείου ρόλου στη Νταϊάν Κίτον και Πρωτότυπου Σεναρίου). Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι η ταινία διαθέτει πλήθος αυτοβιογραφικών στοιχείων, επιλέγει να της δώσει ως τίτλο το όνομα του συμπρωταγωνιστικού του χαρακτήρα, εκείνου δηλαδή που υποδύεται η Κίτον, τότε σύντροφος της ζωής του. Θες από απεριόριστη αγάπη, θες από εκτίμηση των υποκριτικών της ικανοτήτων, θες από αναγνώρισή της ως θηλυκού alter ego του, γεγονός είναι ότι ο… ελληνοπρεπέστατος αρχικός τίτλος «Anhedonia» (ανηδονισμός) εγκαταλείφθηκε προς χάριν του «Άνι Χολ» – το οποίο, παρεπιμπτόντως, είναι και το πραγματικό όνομα της Κίτον, καθώς εκτός του ότι το πατρικό της είναι Χολ (το «Κίτον», επώνυμο της μητέρας της, το υιοθέτησε για καθαρά πρακτικούς λόγους, καθώς στα πρώτα της βήματα στο χώρο πληροφορήθηκε ότι υπήρχε ήδη ηθοποιός με το όνομα Νταϊάν Χολ), μικρή τη φωνάζανε Άνι.
Από τις εναρκτήριες σκηνές που παρουσιάζουν έναν Άλβι πιτσιρικά στο πατρικό του μαζί με τους γονείς του καθώς και τα διάφορα flashbacks στην παιδική του ηλικία που ακολουθούν στην πορεία, τις διαρκείς αναφορές στην εβραϊκή του καταγωγή, τις ποικίλες περιπτώσεις όπου τον βλέπουμε να απευθύνεται στην κάμερα, ενίοτε ζητώντας τη γνώμη/ συμπαράσταση των θεατών, μέχρι και την πορεία της καριέρας του από stand-up κωμικός σε θεατρικό συγγραφέα που εμπνέεται από τη σχέση του με την Άνι για την πρώτη του δουλειά, μόνο… λίγες δεν είναι οι ενδείξεις περί της έντονης αυτοβιογραφικής «αύρας» που διέπει την ταινία. Κι αυτό χωρίς καν να βάλουμε μέσα τις αναφορές του στα είδωλά του Γκράουτσο Μαρξ, Ίνγκμαρ Μπέργκμαν και… Σίγκμουντ Φρόιντ!
Άλλωστε, πρόκειται για την πρώτη ταινία του όπου ο Άλεν δοκιμάζει τις ικανότητές του σε κάτι πολύ πιο σύνθετο και βαθύ εν σχέση με τις… «καθαρές» κωμωδίες που γύριζε μέχρι τότε. Για πρώτη φορά ο στόχος του δεν είναι απλά και μόνο να αποσπάσει το γέλιο του θεατή με κάθε…
θεμιτό ή αθέμιτο μέσο, αλλά να τον κάνει να συλλογιστεί κάπως πιο σοβαρά για θέματα όπως η ζωή και ο θάνατος, ο έρωτας και οι ανθρώπινες σχέσεις γενικότερα, με τον ίδιο τον Άλεν μέσω του χαρακτήρα του Άλβι να μιλά για το πόσο τον προβληματίζουν οι σχέσεις του με τις γυναίκες (έστω κι αν το σεξ είναι πάντα, χμ, άψογο…) και πόσο μικρή και δύσκολη είναι η ζωή γενικότερα, συνθέτοντας σιγά-σιγά το προφίλ του νευρωτικού αντιήρωα που θα κυριαρχεί στο εξής στη μερίδα του λέοντος των ταινιών του.
Το γεγονός βέβαια πως στο «Annie Hall» ο Άλεν ωριμάζει ως δημιουργός δε σημαίνει πως το χιούμορ του δε θυμίζει σε τίποτα τις προηγούμενες δουλειές του. Κάθε άλλο. Αρκεί μια ματιά στο… κατεβατό με τις memorable quotes (αξιομνημόνευτες ατάκες) της ταινίας, που παραθέτει το… υπέρτατο κινηματογραφικό site «imdb.com» (βρε μπας και είναι ολόκληρο το σενάριο;), για να… σας φύγει το σαγόνι από τα γέλια, ενώ και η «σωματική» κωμωδία είναι παρούσα σε ουκ ολίγες σκηνές (παράδειγμα η παρθενική κούρσα του Άλβι με το αυτοκίνητο της… σωφερίνας-killer Άνι!). Το χιούμορ όμως συνοδεύεται πλέον και από μια έντονη μελαγχολία, η οποία πηγάζει από την ηλικία του ήρωα (πάτησε τα 40) σε συνδυασμό με τη στάση ζωής του – σε διαρκή άρνηση να ενσωματωθεί με τον κοινωνικό του περίγυρο, να αφεθεί να απολαύσει τις μικρές χαρές της ζωής.
Και βέβαια είναι και όλα εκείνα τα αφηγηματικά – στυλιστικά «τρυκ» (τεμαχισμός του κάδρου στα δύο, εμφάνιση των σκέψεων των ηρώων σε υποτίτλους, ένθεση σκηνής animation στη δράση…), τα οποία καθιστούσαν την ταινία πρωτοποριακή στον καιρό της – κάποια προκαλούν αίσθηση ακόμη και τώρα.
Όσο για τη Νταϊάν Κίτον, την τότε μούσα του Άλεν, συνθέτει ένα εξόχως ρεαλιστικό, άκρως απολαυστικό πορτρέτο μιας σύγχρονης Νεοϋορκέζας σε διαρκή αναζήτηση της θέσης της σ’ αυτή τη ζωή, κερδίζοντας δικαιωματικά μια θέση στο πάνθεον των κορυφαίων γυναικείων ερμηνειών όλων των εποχών.
*** Να διευκρινίσω πως η – κάπως χαμηλή σε σχέση με την τεράστια αξία της ταινίας – βαθμολογία που αναγράφεται στο πλάι του τίτλου, έχει να κάνει αποκλειστικά και μόνο με την αίσθηση που μου άφησε το «Annie Hall» εν σχέση με το «Manhattan», τώρα που τα ξαναείδα μετά από καιρό και τα δύο, με την ευκαιρία της επανέκδοσής τους…
